Dưới tác động của các mô hình làm việc kết hợp, các tổ chức đang xem xét lại vai trò của văn phòng vật lý—không còn chỉ coi đó là nơi để thực hiện các nhiệm vụ, mà là một công cụ để thúc đẩy sự hợp tác và kết nối chặt chẽ hơn.
Khi sự phát triển của văn phòng tiếp tục ưu tiên tính kết nối và văn hóa, các nhà thiết kế đang tính toán lại bố cục để hỗ trợ tốt hơn các giá trị này bằng cách đưa các nguyên tắc quy hoạch đô thị trực tiếp vào thiết kế nơi làm việc.
Một cách tiếp cận mới nổi lấy cảm hứng từ nhịp sống quen thuộc của thành phố: khái niệm “Phố Chính” (Main Street). Cách tiếp cận thiết kế này định vị văn phòng xung quanh một trục lộ hoạt động trung tâm, kết hợp công năng và năng lượng xã hội để mô phỏng một hành lang đô thị sôi động. Bằng cách điều hướng dòng chảy của một con phố chính trong thành phố, văn phòng được chuyển đổi thành một điểm đến khuyến khích sự kết nối, định hướng và tính cộng đồng cao hơn.
Phố Chính: Nơi Kết Nối Hình Thành
Tỷ lệ lấp đầy văn phòng liên tục thay đổi do sự ra đời của hình thức làm việc kết hợp. Các nhà thiết kế hiện đang nỗ lực để thích ứng với sự biến động này bằng cách tạo ra các môi trường vẫn đảm bảo công năng, hiệu quả và hấp dẫn bất kể số lượng nhân viên có mặt trong một ngày cụ thể. Đối mặt với những thay đổi này, nhân viên cần sự linh hoạt và tính liên tục, đó là lúc khái niệm hành lang trung tâm trở thành một thành phần thiết yếu. Đóng vai trò là lõi xã hội của nơi làm việc, hành lang trung tâm cung cấp khả năng tiếp cận trực tiếp đến các tiện ích văn phòng, khu vực cộng tác và tài nguyên dùng chung theo cách vừa tự nhiên vừa dễ dàng định vị. Giống như khu trung tâm của một thành phố, văn phòng trở thành nơi mọi người gặp gỡ một cách tự nhiên để trao đổi ý tưởng.
Hình ảnh do Fox Rothschild Philadelphia cung cấp: Jeffrey Totaro
Mở rộng hơn nữa khái niệm này, một trung tâm điều phối (hub) cung cấp sự đa dạng hơn cho các phong cách làm việc khác nhau trong các nhóm. Bằng cách cho phép nhân viên làm việc ở các vị trí và loại hình không gian khác nhau liền kề với trung tâm, các nhóm được trao quyền tự chủ, giúp giảm bớt cấu trúc phân cấp điển hình của nơi làm việc. Thay vào đó, trung tâm đóng vai trò như một điểm tham chiếu chung để kết nối lại, cộng tác và đảm bảo rằng nhân viên cảm thấy mình là một phần không thể thiếu của cộng đồng nơi làm việc rộng lớn hơn.
Thiết Kế Cho Dòng Chảy: Cảm Giác Định Hướng Sẵn Có
Sự thành công của một “Phố Chính” tại nơi làm việc phụ thuộc vào việc nhân viên có thể di chuyển qua không gian đó một cách trực quan như thế nào. Bằng cách nghiên cứu sự di chuyển của nhân viên và căn chỉnh các lối đi theo các mô hình lưu thông tự nhiên, các nhà thiết kế có thể khiến ngay cả những nơi làm việc lớn nhất cũng mang lại cảm giác gần gũi với quy mô con người. Logic quy hoạch “lưới đường phố” này tạo ra sự định hướng rõ ràng và thúc đẩy các bước chuyển đổi không gian hữu cơ tinh tế giữa làm việc tập trung và cộng tác không chính thức, mô phỏng các dấu hiệu di chuyển mà mọi người tuân theo một cách tự nhiên trong môi trường đô thị. Khi đó, hành lang sẽ mang dáng dấp của sự hối hả và nhộn nhịp quen thuộc của lõi thành phố, một dòng chảy năng lượng nơi mọi người tình cờ gặp nhau, ghé vào và ra khỏi các điểm đến liền kề, và trải nghiệm những khoảnh khắc nhỏ bé, tự nhiên định nghĩa nên cuộc sống đô thị.
Phương pháp này mang lại lợi ích bổ sung là tăng cơ hội cho các tương tác không định trước và sự giao thoa ý tưởng. Các hành lang chính và biển báo rõ ràng kết nối nhân viên với các bộ phận khác một cách liền mạch, tạo ra nhiều cơ hội hơn cho sự kết nối tự phát. Giống như các cửa hàng hoặc tiện ích khu phố nằm ngoài trục đường chính, các tiện ích văn phòng và khu vực dùng chung nằm ngoài hành lang trung tâm đóng vai trò như những điểm đến nhỏ. Những điểm chạm đông đúc này cung cấp cho nhân viên cơ hội để điều chỉnh vị trí của họ theo nhu cầu cụ thể, đồng thời nuôi dưỡng các tương tác ngẫu hứng giúp củng cố cảm giác cộng đồng rộng lớn hơn. Bằng cách thúc đẩy sự vận động và tương tác xã hội trong suốt cả ngày, các hành lang này cũng góp phần vào **sức khỏe tổng thể của nhân viên**—khuyến khích các nhóm rũ bỏ những trải nghiệm văn phòng tĩnh tại, ít vận động để chuyển sang cách tiếp cận công việc năng động và kích hoạt hơn.
Ngoài những lợi ích này, một con phố chính tại nơi làm việc còn đóng vai trò quan trọng trong vấn đề an toàn và khả năng tiếp cận. Giống như cơ sở hạ tầng công cộng được thiết kế tốt, việc định hướng (wayfinding) phải mang tính bao trùm và trực quan. Sự định hướng rõ ràng giúp giảm bớt sự bối rối trong các tình huống căng thẳng cao độ, và đảm bảo rằng tất cả nhân viên, bất kể khả năng, đều có thể tự mình di chuyển trong không gian văn phòng. Bằng cách làm cho môi trường trở nên dễ tiếp cận hơn, nơi làm việc thúc đẩy sự hòa nhập xã hội và khuyến khích sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa các nhóm.
Hình ảnh do Fox Rothschild Philadelphia cung cấp: Jeffrey Totaro
Nuôi Dưỡng Cảm Giác Chung Về Nơi Chốn
Lấy cảm hứng từ cách các thành phố thịnh vượng điều hướng sự di chuyển và thúc đẩy kết nối, nơi làm việc nên học hỏi từ bố cục đô thị để khuyến khích sự gắn kết và tạo ra những khoảnh khắc khám phá. Việc cấu trúc văn phòng xung quanh một khu vực tập trung trung tâm, tương tự như các quảng trường công cộng hoặc công viên trung tâm, sẽ biến không gian đó thành một **biểu tượng của cộng đồng.**
Về cốt lõi, con đường trung tâm này được thiết kế để tạo điều kiện cho các tương tác có ý nghĩa. Khu vực này không chỉ thúc đẩy sự tương tác mà còn thiết lập một không gian trung lập, nơi nhân viên cảm thấy được trao quyền để tham gia tích cực hơn vào các cuộc thảo luận. Bằng cách cung cấp môi trường chung này, văn phòng càng tăng cường sự kết nối và cộng tác.
Bên cạnh công năng, hành lang trung tâm còn đóng vai trò như một cột mốc văn hóa cho văn phòng, định vị bản sắc của nơi làm việc để mang lại cho nhân viên cảm giác thuộc về mạnh mẽ hơn. Giống như một con phố chính phản ánh văn hóa của một thành phố, một hành lang trung tâm được thiết kế tốt sẽ truyền tải cả cá tính và các giá trị chung của một tổ chức, đóng vai trò như một phương tiện để nhân viên cảm thấy thoải mái và kết nối trong môi trường làm việc của họ.
Bằng cách thiết lập một nơi tụ họp trung tâm, văn phòng tạo ra không gian cho sự thể hiện, kết nối và cảm giác thuộc về của mỗi cá nhân.
Hướng Tới Tương Lai: Thiết Kế Văn Phòng Lấy Con Người Làm Trung Tâm
Khi lực lượng lao động tiếp tục thích nghi với môi trường làm việc kết hợp, nơi làm việc của tương lai sẽ được định nghĩa bởi những môi trường thúc đẩy sự kết nối có ý nghĩa, phản ánh văn hóa và bản sắc của tổ chức, và cuối cùng là mang lại cho những người có mặt những trải nghiệm mà họ không thể có được ở nơi nào khác. Bằng cách hình dung lại khái niệm “Phố Chính” này để tạo ra một trục hoạt động trung tâm, các nhà thiết kế có thể tạo ra những không gian hỗ trợ tốt hơn cách nhân viên làm việc, cộng tác và gắn kết với nhau. Điều này biến văn phòng thành một nơi mà mọi người lựa chọn để hiện diện mỗi ngày.
Bài viết Văn phòng như một Thành phố: Tư duy Phố Chính đang định hình lại Tương lai của Công việc như thế nào xuất hiện đầu tiên trên Tạp chí Work Design.